Showing posts with label Romanization. Show all posts
Showing posts with label Romanization. Show all posts

Thursday, October 15, 2009

Toh chi̍t ê Lô-má-jī ê siá-hoat sī siōng hó? 羅馬字

Lán lâi khòaⁿ toh-chi̍t-ê Lô-má-jī ê siá-hoat sī siōng hó. Góa siūⁿ Kàu-hōe ê POJ sī siōng hó.

1. POJ bó-im khah se̍k-ha̍p só͘-ū ê khiuⁿ.

Phí-jú-kóng 做伙
POJ: chò-hóe ~ chòe-hé
Ū-sî teh iōng "o", á-sī "oe", á-sī "e". Só͘-í khah se̍k-ha̍p iōng "o" kap "e" ha̍p-chò-hóe. Khah kán-tan, iā khah chheng-chhó.

[MOE khah bô se̍k-ha̍p -- tsò-hué ~ tsuè-hé --- In-uī MOE se̍k-ha̍p chi̍t ê khiuⁿ, niā-niā. Nā iōng MOE, ài iōng khah-chē jī siá bô kang ê khiuⁿ : "o", "ue", "e"]

2. POJ chú-im
Koh POJ iōng ê chú-im "chh" pí MOE iōng ê "tsh" mā khah chheng-chhó. POJ ê chú-im ê siá-hoat hō͘ kám-kak sī chi̍t ê im, niā-niā.

MOE "tsh" khòaⁿ--khì-lâi sī saⁿ ê chú-im. Chit khoán ê siá-hoat khah bô chheng-chhó.

3. POJ ê bó-im kap chin-chiáⁿ ê siaⁿ khah kīn.

• Nā iōng POJ siá tit kap tek ê "i" kap "e", kóng--chhut-lâi ū-iáⁿ sī bô kang--ê.
Put-kò MOE ē lóng siá "i" -- tit , tik

4. MOE ê bó-im khah ē hō͘ si̍p-koàn iōng Eng-gí ê lâng tha̍k Tâi-gí, ē tiāⁿ-tiāⁿ tha̍k-m̄-tio̍h.

• "Keng," chit jī ê hoat-im kap Eng-gí ê "ing" mā-sī bô kang-khoán.
Put-kò MOE lóng sī teh iōng "ing"

• Eng-gí phó͘-tóng teh iōng ê "oo" kap Tâi-gí ê "o͘" chit ê siaⁿ sī bô kang-khoán. Eng-gí siá "oo" ê siaⁿ khah sêng Tâi-gí iōng ê "u" á-sī Hôa-gí iōng ê ㄜ ,ㄨ
Put-kò MOE teh iōng "oo". Nā iōng POJ ê "o͘", siaⁿ hun khah chheng-chhó.

NOTE: Khai-sí o̍h "tsē" pí "chē" ê siaⁿ ū khó-lêng khah kín tō chai àn-chóaⁿ tha̍k. M̄-kú í-aū tō khah ho̍k-cha̍p. In-ūi nā iōng "ts", tio̍h ài iōng "tsh". Koh "ts" bô se̍k-ha̍p siá "tsia̍h" ; "chia̍h" khah hó. Só͘-í "chh, ch, chhi, chi, j, ji" pí "tsh, ts, tshi, tsi, j, ji" koh khah hó--chi̍t-sut-a. One must be balanced. A perfect match to English would create a profusion of letters. It is better that, like Korean, Taiwanese has closer to one sound corresponding to one letter unit.

Lâng nā bē-táng phah Tâi-gí 8 im, ē-táng iōng chit ê bāng-chām ê siá-hoat ASCII: http://www.taiwanchurch.org/linton/twemail.html



Pa̍t ê siá-hoat chin ho̍k-cha̍p.

Phí-jú-kóng Modern Literal Taiwanese (MLT)

MLT: Kin'afjit hit'ee zabor-gyn'ar laai goarn taw khvoax goar.
POJ: Kin-á-ji̍t hit ê cha-bó͘ gín-á lâi goán tau khòaⁿ góa.

MLT: Piexnsor ti tøfui?
POJ: Piān-só͘ tī toh-ūi?


------- Ìn Chú-lia̍t Bo̍k-su (Joel Linton)

P.S. Probably the majority of Taiwanese literature, as well as the two largest dictionaries (Published by the Maryknoll Language Institue and another by the Taipei Language Institute) use the church romanization.

Monday, July 20, 2009

Iōng chi̍t-koa Lô-ma-jī ê Siá-hoat

Lí kam-kak toh chi̍t ê siá-hoat sī khah hó tha̍k ê?


Só͘-ū ê gú-giân siā-kûn lóng ū khoân-lī kiàn-li̍p, pó-chûn, kap siu-kái in ka-tī ê goân-sú tē-miâ. Chia ê tē-miâ bē-sái iōng bú-toān ê hong-sek huì-tî, niú-khiok, sīm-chì kái-siá, mā bē-sái in-uī chèng-tī ia̍h-sī kî-tha chōng-hóng ê kái-piàn cho-siū tio̍h thè-oāⁿ. 


Soo-ū ê gú-giân siā-kûn lóng ū khoân-lī kiàn-lipp, pó-chûn, kap siu-kái in ka-tī ê goân-sú tē-miâ. Chia ê tē-miâ bē-sái iōng bú-toān ê hong-sek huì-tî, niú-khiok, sīm-chì kái-siá, mā bē-sái in-uī chèng-tī iahh-sī kî-tha chōng-hóng ê kái-piàn cho-siū tiohh thè-oānn. 


Sóo-ū ê gú-giân siā-kûn lóng ū khuân-lī kiàn-li̍p, pó-tsûn, kap siu-kái in ka-tī ê guân-sú tē-miâ. Tsia ê tē-miâ bē-sái iōng bú-tuān ê hong-sik huì-tî, niú-khiok, sīm-tsì kái-siá, mā bē-sái in-uī tsìng-tī ia̍h-sī kî-tha tsōng-hóng ê kái-piàn tso-siū tio̍h thè-uānn. 



Sóo-ū ê gú-giân siā-kûn lóng ū khuân-lī kiàn-lipp, pó-tsûn, kap siu-kái in ka-tī ê guân-sú tē-miâ. Tsia ê tē-miâ bē-sái iōng bú-tuān ê hong-sik huì-tî, niú-khiok, sīm-tsì kái-siá, mā bē-sái in-uī tsìng-tī iahh-sī kî-tha tsōng-hóng ê kái-piàn tso-siū tiohh thè-uānn.